ADA Universitetinin tələbələrinin təşəbbüsü ilə interaktiv təlimlər keçirilib

ADA Universitetinin tələbələrinin təşəbbüsü ilə həyata keçirilən “Think2Grow” sosial məsuliyyət layihəsi çərçivəsində 2025-ci il 16 oktyabr – 14 dekabr tarixləri arasında Bakı şəhəri Binə qəsəbəsində yerləşən Kəlbəcər rayonu 37 nömrəli tam orta məktəbdə 6-cı sinif (11–12 yaş) şagirdləri üçün yumşaq bacarıqların inkişafına yönəlmiş interaktiv təlimlər təşkil edilib.

Layihənin əsas məqsədi şagirdlərdə ünsiyyət, komanda işi, tənqidi düşünmə, problem həlli və özünüifadə kimi əsas yumşaq bacarıqların formalaşdırılmasına dəstək olmaqdır. Tədqiqatlar göstərir ki, bu bacarıqların erkən yaşlarda inkişaf etdirilməsi şagirdlərin akademik nailiyyətlərinə, sosial davranışlarına və gələcək təhsil trayektoriyalarına müsbət təsir göstərir (OECD, 2015).

Layihənin icrasından əvvəl şagirdlərin mövcud bilik və bacarıq səviyyəsini müəyyən etmək məqsədilə ilkin diaqnostik sorğu keçirilib. Kuiz formatında hazırlanmış bu sorğu şagirdlərin ünsiyyət, komanda işi və özünüifadə ilə bağlı ilkin anlayışlarını ölçməyə yönəlib. İlkin qiymətləndirmənin nəticələrinə əsasən, şagirdlərin orta göstəricisi 64% təşkil edib.

"Think2Grow" sosial məsuliyyət layihəsi 4 əsas modul və 5 sessiya üzrə strukturlaşdırılıb. Sessiyalar 6-cı sinif şagirdlərinin yaş xüsusiyyətləri və öyrənmə ehtiyacları nəzərə alınmaqla mərhələli şəkildə planlaşdırılıb. Hər bir modul müəyyən yumşaq bacarıqların inkişafına yönəlmiş və nəzəri izahla praktiki fəaliyyətlərin vəhdəti əsasında icra olunub.

Birinci modul ünsiyyət və komanda işi bacarıqlarının inkişafına həsr olunub. Bu çərçivədə "Taboo" oyunu və qrupdaxili əməkdaşlıq tapşırıqları vasitəsilə şagirdlərin qarşılıqlı ünsiyyəti və aktiv dinləmə bacarıqları gücləndirilib.

İkinci modul problem həlli və tənqidi düşünmə bacarıqlarının formalaşdırılmasına yönəlib. “Escape the Room” fəaliyyəti vasitəsilə şagirdlər məhdud zaman çərçivəsində birgə qərarvermə və analitik düşünmə təcrübəsi əldə ediblər.

Üçüncü modul ictimai çıxış və aktiv dinləmə bacarıqlarının inkişafını hədəfləmişdir. Mini "TED Talk" formatında keçirilən təqdimatlar şagirdlərin öz fikirlərini auditoriya qarşısında sərbəst və strukturlaşdırılmış şəkildə ifadə etməsinə imkan yaradıb.

Dördüncü modul özünüifadə və arqumentasiya bacarıqlarının gücləndirilməsinə yönəlib. “Peşəni müdafiə et” fəaliyyəti çərçivəsində şagirdlər öz mövqelərini əsaslandırmaq və fikirlərini məntiqli şəkildə təqdim etmək bacarıqlarını inkişaf etdirib.

Layihənin son mərhələsində qiymətləndirmə sessiyası həyata keçirilmiş, bu mərhələdə “Soft Skill Check-Up” və “Match the Soft Skill” kuizləri vasitəsilə şagirdlərin əldə etdikləri bilik və bacarıqlar ölçülüb.

Tədris prosesi şagird mərkəzli, oyun əsaslı və problem yönümlü öyrənmə yanaşmaları əsasında təşkil edilib. Bu metodlar şagirdlərin fəal iştirakını təmin etməklə yanaşı, yumşaq bacarıqların real həyat kontekstində tətbiqinə şərait yaradıb. UNESCO-nun tövsiyələrinə əsasən, interaktiv və təcrübəyə əsaslanan metodlar yumşaq bacarıqların inkişafında ən effektiv təlim modellərindən hesab olunur (UNESCO, 2017).

Bütün sessiyalar yekunlaşdıqdan sonra şagirdlər arasında eyni məzmunlu yekun qiymətləndirmə sorğusu aparılıb. Nəticələrə əsasən, şagirdlərin orta göstəricisi 64%-dən 84%-ə yüksəlib. Bu artım həyata keçirilən təlimlərin şagirdlərin bilik və bacarıqlarına real və ölçülə bilən təsir göstərdiyini nümayiş etdirir.

Araşdırmalara görə, ilkin və yekun qiymətləndirmə metodlarından istifadə olunması təhsil layihələrinin effektivliyini ölçmək üçün etibarlı yanaşma hesab olunur və nəticələrin obyektivliyini artırır (Kirkpatrick & Kirkpatrick, 2006). "Think2Grow" layihəsi çərçivəsində əldə olunan göstəricilər də bu metodoloji yanaşmanın uğurla tətbiq edildiyini təsdiqləyir.

Məktəb müəllimlərinin müşahidələrinə əsasən, layihə şagirdlərin dərs prosesində fəallığının artmasına, özünəinam səviyyəsinin yüksəlməsinə və sinif mühitində daha açıq, dəstəkləyici ünsiyyət atmosferinin formalaşmasına müsbət təsir göstərib. Layihə iştirakçılarından alınan geribildirimlər də bu dəyişiklikləri əks etdirir. Şagirdlərdən biri “Qrup işində bütün uşaqlarla ünsiyyət qurmağı öyrəndim”, digəri isə “Özgüvənli olmasaq, fikirlərimizi aydın ifadə edə bilmərik” deyə fikrini bölüşüb.

Müəllimlər üçün tövsiyələr:

"Think2Grow" layihəsi çərçivəsində aparılmış ilkin və yekun qiymətləndirmə nəticələrində qeydə alınan 64%-dən 84%-ə yüksəliş, eləcə də müəllim müşahidələri göstərir ki, dərs prosesində interaktiv, şagird mərkəzli və əməkdaşlığa əsaslanan fəaliyyətlərin tətbiqi şagirdlərin həm öyrənmə motivasiyasını, həm də özünəinamını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. UNESCO vurğulayır ki, şagirdlərin fikir bildirməsinə imkan yaradan və təcrübəyə əsaslanan təlim yanaşmaları daha inklüziv və dəstəkləyici sinif mühitinin formalaşmasına şərait yaradır və bu, yumşaq bacarıqların davamlı inkişafında mühüm rol oynayır (UNESCO, 2017). Eyni zamanda, Hattinin meta-analitik tədqiqatları kooperativ öyrənmə və fəal iştirak strategiyalarının şagird nailiyyətlərinə yüksək təsir göstərdiyini təsdiqləyir (Hattie, 2009).

"Think2Grow" layihəsi çərçivəsində əldə edilən ölçülə bilən nəticələr bu elmi yanaşmaların praktik müstəvidə effektivliyini bir daha nümayiş etdirir. Bu baxımdan tövsiyə olunur ki, müəllimlər ənənəvi tədris üsulları ilə yanaşı, qısa qrup tapşırıqları, rol oyunları və müzakirəyə əsaslanan fəaliyyətləri dərs prosesinə sistemli şəkildə inteqrasiya etsinlər.

Qeyd edək ki, "Think2Grow" layihəsi BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərindən 4-cü məqsədə – keyfiyyətli təhsil hədəfinə töhfə verən sosial məsuliyyət təşəbbüsüdür. Layihə çərçivəsində tətbiq olunan ölçülə bilən və nəticəyönümlü təlim modeli gələcəkdə daha geniş məktəb mühitində tətbiq olunması üçün perspektivli yanaşma kimi qiymətləndirilir (United Nations, 2015).