“İrəvanda Azərbaycan təhsil tarixi” adlı monoqrafiyanın təqdimatı olub

Aprelin 16-da Qərbi Azərbaycan İcmasında xalqımızın çoxəsrlik mədəni və intellektual irsinin ən mühüm qatlarından biri olan təhsil tariximizə işıq salan fundamental tədqiqat əsərinin – filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Cəlal Allahverdiyevin “İrəvanda Azərbaycan təhsil tarixi” adlı monoqrafiyasının təqdimat mərasimi keçirilib.

“Azərbaycan müəllimi” xəbər verir ki, təqdimat mərasimində Qərbi Azərbaycan İcmasının İdarə Heyətinin üzvləri, icma və şura sədrləri, millət vəkilləri, ziyalılar və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər.

Tədbirdə çıxış edən Qərbi Azərbaycan İcmasının sədri, millət vəkili Əziz Ələkbərli qeyd edib ki, bu nəşr təhsil tarixinin sistemli şəkildə araşdırılması baxımından mühüm elmi mənbədir. Monoqrafiya İrəvanda Azərbaycan maarifçiliyinin zəngin ənənələrini üzə çıxararaq tarixi həqiqətlərin bərpasına və gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir.

Ə.Ələkbərli çıxışında vurğulayıb ki, XIX əsrin əvvəllərində, xüsusən 1832-ci ildə İrəvanda qəza məktəbinin açılması ilə burada fəaliyyət göstərən dünyəvi məktəblər bu torpaqların azərbaycanlıların qədim ana vətəni və mədəniyyət beşiyi olduğunun ən bariz göstəricisidir: “Ötən əsrin 80-ci illərinə qədər Qərbi Azərbaycanın 289 kəndində məktəblər fəaliyyət göstərib. Bu təhsil ocaqları Azərbaycan elminə və mədəniyyətinə misilsiz töhfələr verən görkəmli şəxsiyyətlər yetişdirib”.

Monoqrafiyanın elmi redaktoru, Qərbi Azərbaycan İcmasının sədr müavini, professor Hikmət Babaoğlu əsəri “Azərbaycan xalqının ensiklopedik yaddaşı” kimi xarakterizə edib. Onun sözlərinə görə, İrəvandakı təhsil mühiti Azərbaycanın ümumi təhsil xətti ilə paralel inkişaf yolu keçib: “Cəlal Allahverdiyevin bu əsəri elmi dəyəri ilə yanaşı, həm də böyük ictimai-siyasi çəkiyə malikdir. İndiyədək heç bir mənbədə adı keçməyən ədiblərin üzə çıxarılması və Azərbaycan mətbəəsinin İrəvandakı izlərinə dair ilk dəfə təqdim olunan məlumatlar əsərin elmi dəyərini artırır”.

H.Babaoğlu bildirib ki, 536 səhifəlik fundamental monoqrafiyada müəllif ilk dəfə olaraq İrəvan mahalında təhsil sisteminin formalaşma mərhələlərini arxiv sənədləri əsasında sistemli şəkildə araşdırıb. Kitabda xüsusilə diqqət çəkən məqamlardan biri də İrəvanda qadınların təhsilə cəlb olunması, onların ictimai fəallığı və təhsil sistemindəki rolu ilə bağlı indiyədək heç bir yerdə rast gəlinməyən nadir məlumatların yer almasıdır.

Müzakirələrdə iştirak edən Qərbi Azərbaycan İcmasının İdarə Heyətinin üzvü, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Dövlət Mükafatı laureatı Nazim Mustafa, Qərbi Azərbaycan İcmasının Qadınlar Şurasının sədri, millət vəkili Məlahət İbrahimqızı, Qərbi Azərbaycan İcmasının Ziyalılar Şurasının üzvü, Milli Məclisin komitə sədri Musa Urud, Qərbi Azərbaycan İcmasının Amasiya rayonu üzrə sədri, akademik Abel Məhərrəmov, millət vəkili Rizvan Nəbiyev, AMEA-nın müxbir üzvü Könül Bünyadzadə, Təhsil İnstitutunun şöbə müdiri, professor Akif Abbasov, Qərbi Azərbaycan İcmasının hüquq komissiyasının sədri, Böyük Qarakilsə icmasının sədri, professor Zahid Cəfərov və Təhsil İnstitutunun şöbə müdiri, professor İntiqam Cəbrayılov və digər qonaqlar vurğulayıblar ki, əsər İrəvanda Azərbaycan maarifçilik ənənələrinin nə dərəcədə köklü olduğunu ortaya qoyur.

Bildirilib ki, əsərdə Qərbi Azərbaycanda təhsilin xalq pedaqogikası və islam mənəviyyatına söykənərək milli varlığın qorunmasında oynadığı rol elmi əsaslarla təqdim edilib.

Tədbirin sonunda müəllif Cəlal Allahverdiyev kitabın ərsəyə gəlməsində əsas məqsədinin tarixi həqiqətləri gələcək nəsillərə ötürmək və milli varlığımızı qoruyan maarifçilik irsimizi sistemləşdirmək olduğunu qeyd edib.

Qeyd edək ki, “İrəvanda Azərbaycan təhsil tarixi” adlı monoqrafiyanın elmi redaktorları sırasında filologiya elmləri doktoru, professor Mahirə Nağıqızı və siyasi elmlər doktoru, professor Hikmət Babaoğlu yer alır. Əsər tarix üzrə fəlsəfə doktoru Nazim Mustafanın məsləhətçiliyi ilə hazırlanıb.