İmtahan həyəcanı, kod və isti mətbəx qoxusu… – Peşə mərkəzində bir gün 

 

Son dövrlər peşə təhsilinə cəlb olunanların sayının artması və həyata keçirilən tədbirlər peşə təhsilinin əhatəliliyi və keyfiyyətinin yüksəldilməsinə yönəlib. Bir çox bölgələrimizdə peşə təhsili müəssisələri fəaliyyət göstərir ki, bu da kadr potensialının gücləndirilməsində mühüm rol oynayır.

"Azərbaycan müəllimi" belə peşə təhsili müəssisələrindən biri olan, 74 ildir ki, fəaliyyət göstərən Bərdə Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzindən hazırladığı reportajı təqdim edir.

1225 tələbə ilə başlayan dərs ili, 42 ixtisas

Bərdə Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzi 1952-ci ildə yaranıb. Bu müəssisə peşə məktəbi olaraq fəaliyyətə başlayıb. 1996-cı ildə lisey statusu alan peşə məktəbinin 2021-ci ilin oktyabr ayında dövlət başçısı İlham Əliyevin iştirakı ilə yeni binasının açılışı olub. Məktəb yüksək standartlarlı avadanlıqlarla təhciz olunmuş 4 mərtəbəli tədris binası, ayrılıqda 192 yerlik 2 yataqxana, 3 mərtəbəli emalatxana və laboratoriya korpusu, texnikaların saxlanması üçün 3 korpusdan ibarət qaraj və digər köməkçi binalardan ibarətdir. Peşə məktəbi 2024-cü ildə mərkəz statusu alıb. Mərkəzdə 2025-2026-cı tədris ilində 750 nəfər, yeni qəbul edilənlərlə birgə isə ümumilikdə 42 ixtisas üzrə 1225 tələbə təhsilə cəlb olunub.

Dərsə tələsən gənclər, imtahan həyəcanı

Dərslərin başlanmasına az qalır. Şəhərin özü və ətraf ərazilərdən olan tələbələr yolu diqqətlə keçir. Girişdə vəsiqələr yoxlanılır, yoldaşları ilə görüşüb tələsən tələbələr binaya daxil olurlar. Kimisi "Rahib müəllim mən kodlaşdırmada nəyi səhv etmişəm", kimisi "imtahana sayılı dəqiqələr qaldığını" deyir. Qarışıq həyəcanlar Mərkəzin hər künc-bucağında hiss olunur. 
Öyrənirik ki, yanvarda mərkəzdə həm imtahanlar təşkil olunur, həm də dərslər keçirilir.

İlk dayanacağımız STEAM Mərkəzi olur. Bayaq adını eşitdiyimiz Rahib Qarayev burada tələbələrə maraqlı məlumatlar verir. O, proqramla idarə edilən dəzgahların operatoru ixtisasını, eləcə də STEAM dərslərini tədris edir.

STEAM dərsindən maraqlı məqamlar…

İcazə alıb, dərsi izləmək istədiyimizi deyirik. Müəllim fikrini yayındırmadan qaldığı yerdən davam edir:

"Hazırda Azərbaycanda 21 STEAM Mərkəzi fəaliyyət göstərir və onlardan biri də Bərdə Peşə Liseyinin tərkibində yerləşən “Bərdə STEAM Mərkəzi”dir. Məhz bu imkanlar sayəsində Bərdə Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzində tədris olunan peşələrin əksəriyyətinə STEAM dərsləri inteqrasiya olunub".

Qeydlərini yazmaq üçün tələbələr dəftərlərini çıxarır, yeni dərsin mövzusunu qeyd edirlər: STEAM fənni çərçivəsində “Arduino ilə proqramlaşdırma”.

Asta səslə danışıb eşidilmədiyini fikirləşən tələbələrin səsi bütün otağa yayılır. "Görəsən bir az başdan, bir az da ortadan oxusaq, qiymətimiz neçə olar?

Dərsi qavrayarlarsa və izahlı şəkildə danışarlarsa, qiymətin yüksək olacağını müəllimdən eşidən gənclər heç də asta söhbət etmədiklərini anlayırlar.

"Əziz tələbələr, bugünkü dərsin məqsədi kodlaşdırma vasitəsilə avtomatik sistemlərin sadə modellərini yaratmağı öyrətməkdir. Məsələn, LED işıqların proqramlaşdırılaraq növbəli şəkildə yandırılıb-söndürülməsi üzərində praktiki məşğələlər apardığımız kimi".

Rahib müəllim bir az mövzuya ara verir. O, dərs mövzusunda tələbkar olduğunu deyir: "Əvvəlki illərlə müqayisədə peşələr bu gün müasir yanaşma tələb edir. Düşünürəm ki, gələcəyin peşəkarları bu bilik və bacarıqları mənimsəməklə əmək bazarına daha asan inteqrasiya olacaqlar. Bu da STEAM təhsilinin peşə təhsilində nə qədər vacib və zəruri olduğunu bir daha göstərir.

STEAM əsasında tədris etdiyimiz mövzulara dron texnologiyaları, proqramlaşdırma, robototexnika, 3D modellərin dizayn edilməsi və həmin dizaynların 3D printerlərdə çapı, CNC texnologiyaları üzərində müxtəlif modellərin taxta üzərinə işlənməsi, formalı kəsimlərin icrası, elektrik mühəndisliyi, sahibkarlıq və bir çox digər müasir sahələr daxildir", - deyərək keçdiyi mövzunu tamamlayır.

Aşpazlıq dərsləri: nəzəriyyədən dadlı nəticələrə

Rahib müəllim və tələbələrindən ayrılıb, digər - aşpaz ixtisasında təhsil alanlara yönlənirik. 
Tələbələrə dərs üçün lazım olan ərzaqları yeməməyi xatırladan “Aşpaz” ixtisası üzrə fənn müəllimi Nərgiz Əbdülova bu halla tez-tez rastlaşdığını xüsusi vurğulayır, daha sonra peşəkar aşpazlıq fəaliyyətində vacib olan qaydalardan danışır: “Tələbələrə peşə üçün lazım olan gigiyena qaydaları, düzgün texnoloji ardıcıllıq, materiallardan səmərəli istifadə və təqdimat prinsipləri öyrədilir. Həm nəzəri, həm də praktiki olaraq bildiklərimizi tətbiq edirik, bu da tələbələrin bacarıqlarının inkişafına müsbət təsir göstərir, gələcək peşə fəaliyyətləri üçün xüsusi rol oynayır. Ən maraqlı görüntülər də məhz təcrübə vaxtı ortaya çıxır. Məsələn, hazırlanan məhsulun, yaxud yeməyin görünüşünə diqqət göstərənlər, heyranlıqla baxanlar, yeməyə tələsənlər az deyil. Axı onlar ləziz dadları bilirlər".

Nərgiz müəllim məşğələlər zamanı tələbələrə verilmiş tapşırıqların müstəqil və komanda şəklində yerinə yetirilməsindən söz açır. 
"Artıq illərdir ki, peşə təhsili sistemində fəalliyət göstərirəm və bu illər ərzində uğurlu məzunlarımızın sayı-hesabı yoxdur. 
Nəzəri praktik dərslərimizlə yanaşı, açıq dərslərimiz, master-klaslar, müxtəlif festivallarda iştirak və qazandıqları uğur  tələbələri daha da ruhlandırır və qətiyyətli edir. Elə sizə 18 dekabr 2025-ci ildə Azərbaycan Milli Kulinariya Assosiyasiyasının Bakıda təşkil etdiyi çempionatda tələbələrimizin qazandığı uğurdan danışmaq istərdim.

Milli Kulinariya Assosiyasiyasının 40 illiyinə həsr edilmiş “Təhsil alan gənc kulinarların VI respublika çempionatı”nda Bərdə Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin “Aşpaz” qrupunun tələbələrinin hazırladıqları paxlavalar "Ən bol çeşid və süfrə görünüşü" nominasiyası üzrə I yerə laiq görülüb.

Məqsədim peşə təhsilinin keyfiyyətini yüksəltmək, peşəkar aşpazların hazırlanmasına dəstək verən layihələr həyata keçirmək və tələbələrin gələcəkdə peşəkar aşpaz kimi uğur qazanması üçün əlverişli şərait yaratmaqdır. İnanıram ki, bu istiqamətdə müsbət addımlar ata bilmişik".

Sıfırdan hazırlanan dron və respublika uğuru

Gülərüz, səmimi, söhbət edərək dərsini də keçməyi unutmayan Nərgiz müəllimlə sağollaşırıq. Mərkəzin səliqəli dəhlizindən keçəndə hər cür müasir avadanlıqlarla təchiz olunmuş sinif otaqlarını görürük. Müxtəlif dizaynlı şəkillər otaqlara daha da maraq qatır, aurasını dəyişir. Amma binanın səsli-küylü, aldığı qiymətlərdən üzlərində gülüş doğan, uğurlu tələbələri bir ayrı gözəllikdir. 
Uğurlu tələbələrdən söz düşmüşkən, Fuad Hüseynovu - STEAM dərsində Rahib müəllimin həm öz üzərində işləyən, həm də gələcəyi parlaq tələbədir dediyi tələbəni görürəm.

Fuad “Proqramla idarə edilən sənaye avadanlıqlarının texniki istismarı” ixtisası üzrə təhsil alır. Texnologiya və yeniliklərə marağı olduğu üçün dərslərdə öyrəndikləri ilə kifayətlənmir, əlavə olaraq öz üzərində işlədiyini deyir.

"Texnologiya sahəsində qazandığım bilikləri yarışlarda da sınamaq fürsətim olub. SAF 2025-də “Flytech” kateqoriyası üzrə sıfırdan dron hazırlamışam və yarışın nəticəsinə əsasən, 3-cü yerə layiq görülmüşəm.
Düşünürəm ki, STEAM dərsləri və bu cür praktiki məşğələlər gələcəkdə öz sahəmdə daha yaxşı mütəxəssis olmağım üçün mənə böyük motivasiya verir və öyrənməyə olan marağımı daha da artırır".

Fuadın danışığında belə nəyəsə tələsdiyinə şahid oluruq. Tələsir, çünki kodlaşdırma ilə bağlı biliklərini təcrübədə sınayacaq. Onunla birlikdə səbirsizlənən yoldaşlarını da yola salıb qaldığımız yerdən davam edirik.

Avtomobil ustalarının real iş mühiti

Qış günəşinin isidə biləcəyi havada mərkəzin geniş həyətində "Avtomobil diaqnostikası və təmiri ustası" ixtisasının tələbələrini görürük.

"Servisdə ən çox rast gəlinən sadə, amma vacib əməliyyatları icra edib, buraxdığınız səhvləri yerində düzəltmək lazımdır. Təhlükəsizlik qaydalarına xüsusi diqqət yetirin, indi etdiyimiz kimi!".

İstehsalat mövzusunu tələbələrə başa salan Babək Muradzadə də bizi görüb dərsə ara verir. 
Tələbələrə "sakit olun" deməyə ehtiyac qalmır. Çünki avtomobildə qoruyucular, onların yoxlanılması və alışdırma şamlarının dəyişdirilməsi, funksiyaları və hansı hallarda sıradan çıxdığı barədə aldıqları maraqlı məlumatları tətbiq edirdilər.

Babək müəllim isə onları göstərərək keçirilən dərslərin tələbələrin həm biliklərini möhkəmləndirdiyini, həm də onların praktiki bacarıqlarının formalaşmasına mühüm töhfə verdiyini qeyd edir:
"Dərsin ikinci hissəsində isə tələbələr alışdırma şamlarının sökülməsi və yenisi ilə əvəz olunması prosesini yerinə yetirəcəklər. Onlar şamların vəziyyətinə baxaraq mühərrikin işi haqqında necə məlumat əldə etməyin mümkün olduğunu öyrənib və düzgün alətlərdən istifadə etməklə dəyişdirmə əməliyyatını icra edəcəklər".

Həmsöhbətim cümləsini bitirər-bitirməz tələbələrdən biri “Müəllim, qoruyucu dəyişməklə ayda nə qədər pul qazanmaq olar?”, - deyə sual ünvanlayır.

Digər tələbələrdən də müxtəlif suallar gəlir və müzakirələr başlayır.

Babək müəllim isə arada vaxt tapıb bizə "açığı, belə suallar müəllim üçün həm xoşdur, həm də ümidvericidir", - deyir.

“Dərslərə bacardığım qədər məsuliyyətlə yanaşıram”

Mühazirələrin çətinliyi, seminarların əzbərlənməsi tələbəlik dövrünün qaçılmazlarıdır. İstər həyətdə, istərsə də binada dərslər arası fasilələrdə əlində qeydləri olan tələbələr o baş bu başa gedib, təkrarlar edirlər.

Dərslərin bəzən çətin, ancaq maraqlı keçdiyini deyən “Mühasibat uçotu” ixtisasının 4 cü kurs tələbəsi Aysellə bir az söhbət edirik. 
Öyrəndiklərini, söhbət zamanı qarışdırıb bizə də danışır Aysel. Özü də bu vəziyyətə gülür.

"Dərslərə bacardığım qədər məsuliyyətlə yanaşıram. Çalışıram diqqətli olum. Deyilən qeydləri, edilən izahları gələcək təcrübəmdə tətbiq edim. Biz burada öyrənməklə bərabər həm də əylənirik. Aktiv fəaliyyətlərimiz, tədbirlər olur. Bu da bizə motivasiya verir, gələcəyə hazırlayır".

Beləcə, Mərkəzlə bağlı reportajımızı yekunlaşdırırıq. 
İnanırıq ki, peşə müəssisələrinin hazırladığı ixtisaslı kadrlar ölkəmizin, işğaldan azad olunmuş torpaqlarımızın çiçəklənməsinə, yenidən qurulmasında  öz töhfələrini verəcəklər.