Qazaxıstanda tələbələrin 95 faizi süni intellekt üzrə təlimi başa vurub – Nazir

Qazaxıstanda dünyanın nüfuzlu universitetlərinin kampuslarının açılması tendensiyası davam edir.

“Azərbaycan müəllimi” xəbər verir ki, bu barədə ölkənin elm və ali təhsil naziri Sayasat Nurbek Böyük Britaniyanın “Times Higher Education” nəşrinə müsahibəsində bildirib. Onun sözlərinə görə, Qazaxıstanın inkişafının növbəti mərhələləri elm və texnologiya sahəsində xarici universitetlərlə tərəfdaşlıqlardan asılı olacaq. Son illərdə çoxsaylı beynəlxalq filial kampuslarını yaradan ölkədə bu istiqamət xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Sayasat Nurbek qeyd edib ki, yeni xarici kampusların açılması davam edir. Məsələn, yaxın vaxtlarda Qazaxıstanda Koventri Universitetinin ikinci kampusu açılacaq. Nazirin sözlərinə görə, hökumət universitetlərin sadəcə xarici diplomların verildiyi yerlər deyil, tədqiqat aparılan məkanlar olmasını istəyir.

Nazir müsahibəsində deyib: “Hazırda 40 filial kampusumuz var ki, bu da çox böyük irəliləyişdir. Bu proses bizim gözlədiyimizdən də daha sürətlə inkişaf edir” İndi əsas diqqət bu kampusların milli tədqiqat ekosisteminə verdiyi töhfələrə yönəlib. Sayasat Nurbek birgə tədqiqat qruplarını, birgə maliyyələşdirilən layihələri və patentləri xarici universitetlərlə əməkdaşlığın genişləndirilməsini daha seçici yanaşmanın sübutu kimi göstərib.

O, nümunə olaraq, Qazaxıstanın polimerlər kimyası üzrə ABŞ-nin Arizona Universiteti ilə əməkdaşlığını qeyd edib. Bu layihə 11 birgə patenti əhatə edir, maliyyələşmə milli neft-qaz şirkəti və dövlət tədqiqat qrantları hesabına təmin olunur və irimiqyaslı istehsala keçidi hədəfləyir.

“Biz də müəyyən qədər tədqiqat qrantı vəsaiti ayırırıq”,- deyə nazir bildirib və əlavə edib ki, irimiqyaslı polimer istehsalı gələn il başlaya bilər.

Elmi-tədqiqatlarla yanaşı, süni intellekt Qazaxıstanın ali təhsil strategiyasının mərkəzi elementinə çevrilib və bu, sadəcə tədris islahatı deyil, milli iqtisadi layihə kimi təqdim olunur.

“Süni intellekt dünyada bir növ obsesiyaya çevrilib. Amma Qazaxıstan kimi ölkələr üçün bu, böyük bərabərləşdiricidir. Süni intellekt ölkəmizə rəqabət üstünlüyü verə, məhsuldarlığı artıra, resursları optimallaşdıra və rəqəmsal suverenliyi təmin edə bilər,”- deyə S.Nurbek bildirib.

Onun sözlərinə görə, Qazaxıstan milli süni intellekt strategiyasını qəbul edib, “Nvidia GPU”ları ilə təchiz olunmuş iki milli superkompüter alıb və süni intellekti milli tədris proqramı üzrə icbari elan edib. S.Nurbekin sözlərinə görə, tələbələrin təxminən 95 faizi artıq süni intellekt üzrə təlimi başa vurub və onlara 686 min sertifikat verilib.  

Universitetlərə milli superhesablama gücündən pulsuz kvota ayrılıb, qabaqcıl təlimləri tamamlayan tələbələr isə süni intellekt agentlərinin yaradılmasını öyrənirlər.

Ən uğurlu layihələr yeni yaradılmış vençur fondu vasitəsilə ilkin maliyyə (seed funding) almaq hüququ qazanır. S.Nurbekin sözlərinə görə, bir ildən az müddətdə tələbələr proqram çərçivəsində 229 süni intellekt agenti hazırlayıblar.

Qazaxıstanın ali təhsil sahəsində ambisiyaları indi akademik heyətə də şamil olunur. “Qazaxıstan Estoniya, Yunanıstan, İtaliyanın Universitet Rektorları Konfransı, İordaniya, Slovakiya, Trinidad və Tobaqo və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə birlikdə qlobal “OpenAI” pilot layihəsinin iştirakçılarından biri seçilib. Bu proqram çərçivəsində “Qazaxıstandakı hər bir müəllimə, hər bir professor və pedaqoqa təhsil üçün öz ChatGPT-si veriləcək” - deyən S.Nurbek bildirib ki, “Biz müəllim heyətinin və tədqiqat institutlarının 100 faizini təlimdən keçirəcəyik”.

S.Nurbek hesab edir ki, universitetlər statik dərs məzmunundan uzaqlaşıb uyğunlaşma və davamlı təhsilə keçməlidirlər: “Artıq təkcə sərt bacarıqlar və yumşaq bacarıqlar kifayət deyil. Əsas nüvə uyğunlaşma qabiliyyəti, dözümlülük və ömürboyu öyrənmə olmalıdır”.

O, həmçinin tələbələr arasında tükənmişlik və informasiya yüklənməsi ilə bağlı narahatlıqlarını dilə gətirib: “Bizim parlaq və istedadlı gənclərimiz var və onlar dəyişikliklərin sürətinə çata bilmədikləri üçün tükənirlər”. O, diqqət çatışmazlığı, informasiya yüklənməsinin geniş yayılmış problemlərə çevrildiyini əlavə edib.

Nazir qeyd edib ki, buna cavab olaraq, bəzi ali təhsil müəssisələri tələbələrin öz təşəbbüsü ilə həyata keçirilən “rəqəmsal detoks günləri” tətbiq etməyə başlayıblar.